branding activism
Ντοκιμαντέρ
&
προώθηση κοινωνικής αλλαγής
Σύμφωνα με την Caty Borum Chattoo, Διευθύντρια του CMSI ( Center for Media and Social Impact ) στο βιβλίο της «How Documentaries Empower People and Inspire Social Change» (2020), τα κοινωνικού χαρακτήρα ντοκιμαντέρ έχουν σαφή οπτική, και «...4 βασικά γνωρίσματα μέσω των οποίων ενεργοποιούν την συμμετοχή των πολιτών :(1) ανεξαρτησία όσον αφορά στην σύνταξη τους,(2) δεσμεύονται απέναντι στην αλήθεια (3) πολιτικό χαρακτήρα στα κίνητρα τους και (4) ψυχαγωγούν ενώ από μόνα τους δεν είναι παράγοντες κοινωνικής αλλαγής αλλά ένας καταλύτης που κινητοποιεί τα κινήματα των πολιτών ως μέρος μίας συνολικής καμπάνιας » (Tabor , 2020 ).
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το «Fahrenheit 9/11» του Michael Moore (2004) είχε ένα τρομακτικό αντίκτυπο , πέρα από κάθε προσδοκία , το 2004 με τους σχολιασμούς της ταινίας και τις συνεντεύξεις του σκηνοθέτη να έχουν δημιουργήσει ένα κοινό με διάφορες οπτικές για τον αγώνα ενάντια στην τρομοκρατία .Εκπροσωπεί χαρακτηριστικά το ακτιβιστικό ντοκιμαντέρ , το οποίο δημιουργεί ταυτότητες για το κοινό ( θεατής , καταναλωτής , πολίτης , κ.α.) με συνέπειες για την διαδικασία της επιδιωκόμενης κοινωνικής αλλαγής και με αποτέλεσμα την ενδυνάμωση της σχέσης σύγχρονου ντοκιμαντέρ / βίντεο και κοινωνικής αλλαγής (Aguayo , 2005).
Με τα συλλογικά κινήματα και τις πράξεις που τα αφορούν ( διαδηλώσεις , διαμαρτυρίες , κ.α.) να συνδέονται με σημαντικές αλλαγές σε περιόδους κοινωνικής κρίσης , η τέχνη και τα δημιουργήματα της είναι μία αντανάκλαση των προβλημάτων του περιβάλλοντος (Trice 2019) και στον ερχομό του 21ου αιώνα έγιναν η βάση πάνω στην οποία συζητήθηκαν δημόσια πολύ σοβαρά ζητήματα , με το ντοκιμαντέρ ως στρατηγική να έχει πάρει τον ρόλο του ως ένα αποτελεσματικός τρόπος για να πείθει κάποιος ένα συγκεκριμένο κοινό , ενώ ταυτόχρονα τίθεται το ζήτημα των ιδανικών συνθηκών κάτω από τις οποίες μεγιστοποιείται η αποτελεσματικότητα του ντοκιμαντέρ ως εκφραστή των κοινωνικών κινημάτων , ως και εργαλείο πειθούς και μέσο επίτευξης κοινωνικής αλλαγής (Aguayo , 2005).
Κατά περίπτωση , τόσο οι προθέσεις και η ιδεολογία του δημιουργού του ντοκιμαντέρ , όσο και το περιεχόμενο , καθορίζουν μεν το ντοκιμαντέρ ως ακτιβιστικό αλλά αυτή από μόνη της δεν είναι ικανοποιητική συνθήκη ακτιβισμού – αν το ντοκιμαντέρ δεν οδηγήσει σε ακτιβιστικές δράσεις και αλλαγές και ενώ η ψήφος του πολίτη σημαίνει ότι ο πολίτης συμμετέχει , το να δεσμευθεί με ατομική δράση απέναντι στα διάφορα ζητήματα είναι ακόμη πιο ουσιώδες για την ωριμότητα της δημοκρατίας όπως προσδοκούσε ο Grierson μέσω του ντοκιμαντέρ (Aguayo , 2005). Είναι πιθανό , το κοινό αντί να συμμετέχει να παρακολουθεί μέσα στην νέα περίπλοκη δομή των μέσων μαζικής ενημέρωσης και είναι επίσης πιθανό , οι τεχνολογικές εξελίξεις να έχουν οδηγήσει τους πολίτες στην απλή κατανάλωση μυνημάτων ( Borchers 3-26) (Aguayo , 2005) αν και υπάρχουν τύποι ντοκιμαντέρ όπως τα διαδραστικά με δεδομένη την συμμετοχή του χρήστη (Aufderheide, 2015).
Στην ψηφιακή επικοινωνία η λογική του «δια βοής » σχηματίζει και διευρύνει το χτίσιμο ταυτότητας μέσα από την δημιουργία κοινοτήτων με κοινές συνήθειες και πολιτισμικές συνδέσεις διευρύνοντας και αξιοποιώντας την έννοια της δημόσιας σφαίρας με τις τεχνολογικές εξελίξεις , αν και φορέας διεύρυνσης της δημόσιας σφαίρας , από μόνες τους να μην εξασφαλίζουν ότι η διεύρυνση αυτή ενισχύει και τον δημοκρατικό χαρακτήρα των κοινωνιών , ειδικά από την στιγμή που η πρόσβαση στην ψηφιακή δημόσια σφαίρα δεν είναι δυνατή για όλους . (Aufderheide, 2003).
Η περιπλοκότητα των επιδράσεων του πολιτισμού στην δημόσια σφαίρα είναι αναμφισβήτητη. όπως άλλωστε και η επίδραση της τεχνολογίας στον χαρακτήρα της κουλτούρας της καθημερινότητας . Τίθενται ζητήματα προς διερεύνηση γύρω από τον κοινωνικό ρόλο του ντοκιμαντέρ , την διασύνδεση του με αιτήματα για κοινωνική αλλαγή και πως αυτή εκπληρώνεται μέσα από την εξέλιξη της τεχνολογίας όταν αυτή είναι ευρέως διαθέσιμη . Ο ρόλος ντοκιμαντέρ ως φορέας branding , προώθησης ιδεολογίας και αιτήματος για κοινωνική αλλαγή , λειτουργικό τμήμα της δημόσιας σφαίρας και της κουλτούρας της καθημερινότητας ολοένα και περισσότερο θα διερευνάται σε εμπειρική και θεωρητική βάση μέσα από εκτεταμένες ποσοτικές και ποιοτικές έρευνες .